Door dr. Wilken Veen*

Op 9 april 2020 is het precies 75 jaar geleden, dat Dietrich Bonhoeffer in het concentratiekamp Flossenburg na een nachtelijk schijnproces waarin hij ter dood werd veroordeeld, is opgehangen. Als Bonhoeffer weet van zijn naderende einde, schrijft hij aan zijn vriend Eberhard Bethge, dat het enige wat hem spijt is, dat hij zijn ethiek niet af heeft kunnen schrijven, maar dat Bethge het belangrijkste wel weet. En inderdaad heeft hij na de oorlog (in 1949) al Bonhoeffers teksten die hij voor die ethiek had geschreven, gebundeld en uitgegeven. Het was – zoals Bethge in zijn voorwoord schreef – niet de ethiek, zoals die Bonhoeffer voor ogen had gestaan. Inmiddels hebben we reden om aan te nemen, dat Bonhoeffers ethiek, wanneer die voltooid zou zijn, twee à driemaal zo dik geworden zou zijn. Daarom noemden Gerard den Hertog en ik onze Nederlandse vertaling niet ‘Ethiek’ maar: ‘Aanzetten voor een ethiek’. Ethiek in de zin van een leer wat ons te doen staat, is het niet geworden. Het zijn aanzetten, overwegingen, die ertoe moeten leiden, dat wij zelf verantwoordelijkheid nemen en besluiten wat goed is, wat naar ons beste verstaan de wil van God is in een wereld waarin soms slechte dingen gedaan moeten worden om het goede te bereiken (zoals een aanslag op Hitler) en waarin soms gelogen moet worden omwille van de waarheid.

 

Van een aantal van die aanzetten willen we fragmenten lezen en met elkaar bespreken en proberen helder te krijgen wat daarvan de betekenis voor ons nu is.

Data: woensdag 5, 19 en 26 februari 2020
Tijd: 14 uur
Plaats: Parochiecentrum
Bijdrage: € 5 (inclusief koffie/thee)

 

dr. Wilken Veen (1953) is sinds 1982 predikant in Amsterdam, eerst in de Amstelkerk, daarna in Amsterdam-Noord en sinds 2008 als predikant van het Leerhuis Amsterdam Tenach en Evangelie. Hij promoveerde in 1991 op een proefschrift over de Duitse kerkstrijd in 1933, schreef een kleine biografie en een groot aantal artikelen over Bonhoeffer.